Geloven voor beginners (10) Tien Geboden

Geloven voor beginners (en gevorderden)

DE TIEN GEBODEN

In een Bijbelquiz zou het een mooie vraag kunnen zijn: ‘Noem de Tien Geboden’. Je ziet dan de deelnemers op hun vingers tellen: niet vloeken, niet liegen, niet hebberig zijn, geen relaties verbreken, je ouders respecteren, niet vals getuigen. En dan ook  het niet werken op sabbat/zondag, geen afgodsbeelden maken, geen vreemde goden vereren. Als ik goed geteld heb in de genoemde opsomming zitten we nu op negen. Waar is het tiende gebod?

Tellen van de geboden

Hieronder staat een samenvatting van de Tien Geboden, zoals deze in kerken en geloofsgemeenschappen kan worden voorgelezen. Maar dit is een samenvatting van de Bijbelse bewoordingen. Een opsomming waarin het vrij eenvoudig is om tot tien leefregels te komen. Je begint te tellen bij de zin die begint met ‘U’. En wat daar boven staat beschouw je dan als ‘aanhef’. Dat kan.

Samenvatting van de Tien Geboden

Ik ben de eeuwige, uw God,
die u uit het land Egypte, uit het diensthuis, bevrijd heeft.

U zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben.
U zult voor uzelf geen afgodsbeelden maken, noch die dienen.
U zult de naam van de Eeuwige, uw God, niet ijdel gebruiken.
Gedenk de sabbatdag, dat u die heiligt.
Eert uw vader en uw moeder.
U zult niet doodslaan.
U zult niet echtbreken.
U zult niet stelen.
U zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste.
U zult niet begeren wat van uw naaste is.

De volledige Bijbelteksten

Exodus 20: 3-17 en Deuteronomium 5: 7-21

In de Bijbel, in de Bijbelboeken Exodus en Deuteronomium, daar staan de Tien Geboden in oorspronkelijke vorm beschreven. Uit het Hebreeuws vertaald ‘Tien Woorden’ of vanuit het oud-Grieks de ‘Dekaloog’. Als zijnde ‘de wet van de HEER’. De Tien Geboden worden ook wel de ‘Verbondstekst’ genoemd, de woorden waarmee God op weg gaat met het volk van Israël.

Twee maal vijf geboden

In de tekst zoals deze in de Bijbel zijn bij de eerste vijf geboden redenen gegeven waarom deze zo zijn. Zoals God die zegt ‘Ik ben het die jullie uit de slavernij heb geleid’ en ‘Ik duld geen andere goden naast mij’, en ‘neem net als Mij rust opende zevende dag’. Ook worden er consequenties genoemd en beloften gedaan bij de eerste vijf geboden. Bij het gebod van het respecteren van vader en moeder doet God ook een belofte. Waarbij de ‘geboden’ ook opgevat kunnen worden als ‘opdrachten’. Leven zoals God het heeft opgedragen, naar de woorden, de opdracht van God.

Twee maal vijf opdrachten

Bij de volgende vijf geboden of anders gezegd opdrachten ontbreken deze aanvullingen van God uit. Waaruit je op zou kunnen maken: Stel dat iemand van God niet weet, moeite hebbend te geloven, zelfs dan blijkt de mens door het naleven van de laatste vijf geboden een goed mens. Waarmee ook de samenleving er beter van wordt.

Stel je voor …

Stel je voor: geen woninginbraak, geen fietsendiefstal, geen PIN-pas fraude, geen winkeldiefstal, geen bedenkelijke belastingaangiften, verzekeringspremies kunnen lager, evenals de fiscale heffingen, al die wachtwoorden kunnen we vergeten, met een geruster hart zouden we door het leven gaan.

Stel je voor: geen moordaanslagen, geen roofmoord, geen doodstraf, geen doodzwijgen, geen doodsverwensingen, geen eerwraak, geen oorlog, geen mens hoeft te vrezen voor zijn leven, alle leven kan komen tot humaan en voltooid leven. De begrotingen voor politie, justitie en defensie kunnen beduidend minder.

Stel je voor: geen jaloezie en ontrouw die relaties verscheuren, geen vechtscheidingen en kinderen van de rekening, geen zedenzaken en ongewenste intimiteiten, geen aanrandingen en verkrachtingen met alle relationele gevolgen, psychologen, relatie-therapeuten en scheidingsmakelaars zouden zich kunnen focussen op kwaliteit van leven, verdieping van relaties en zelfinzicht.

De Grote Opdracht

Toen aan Jezus eens gevraagd werd naar het Grote Gebod, toen verwees Hij naar deze Bijbeltekst, ook beginnende met wie God de HEER is. God liefhebben bovenal. En het tweede, daaraan gelijk: je naaste als jezelf. Zo worden de Tien Geboden ook uitgelegd: vijf geboden waarin God wordt geëerd en genoemd, en vijf geboden waarin de naaste in alle eigen(aardig)heid wordt gerespecteerd.

Deuteronominum 6:4 en 11:13,20

Hoor Israël, de HEER is onze God, de HEER is de enige. Heb daarom de HEER, uw God, lief, met hart en ziel en de inzet van al uw krachten. Schrijf ze op de deurposten van uw huis en op de poorten van de stad.

En daarnaast zei Jezus:

Leviticus 19:18

Heb je naaste lief als jezelf. Ik ben de HEER

Vloek of zegen

Toen het volk van God bij monde van Mozes de Tien Geboden voor het eerst hoorden, toen deinsden ze achteruit. De schrik sloeg hen om het hart. De Tien Geboden zijn confronterend. Zijn alle ouders het respect van hun kinderen waard? Hoe vullen we een schadeformulier of een belastingaangifte in? Het mooie, het glanzende, het opvallende waarmee de ander zich profileert, lukt het altijd jaloezie te onderdrukken? En de dilemma’s die gaan over nog ongeboren leven en leven dat geen leven is? Of als het gewone leven verdedigd moet worden, naar de wapens is gegrepen?

Het Eerste Gebod

Kijk dan nog eens naar de telling en vooral de woorden zoals in de Bijbel weergegeven. Het ligt eraan hoe je telt, sommige geboden zouden samen één gebod kunnen vormen. Waarmee het eerst gebod zou kunnen worden ‘In ben de HEER, uw God, die u uit Egypte, uit de slavernij hebt bevrijd. U zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben’ Dat is de intentie van God, Hij heeft Gods volk bevrijd van de slaafsheid. En Hij geeft aan zijn volk de richtlijnen om die vrijheid te behouden.

Vrijmakende woorden

Gods woorden, Zijn leefregels en richtlijnen zijn niet gegeven en voorgeschreven om te knechten, maar om ons mensen vrij te houden. Hij heeft ons geluk voor ogen. God wil niet dat ons geweten belast raakt. En ook niet dat we beschaamd, beschamend of schaamteloos leven. God houdt de mens verantwoordelijk, belangrijk om te weten, maar geeft ook richtlijnen dat de mens zich niet onverantwoordelijk zal gedragen. De Tien Geboden laten weten: God heeft het goede voor met Zijn volk. Dat toonde Hij door deze woorden te geven aan de Israëlieten die de slavernij van Egypte uit zijn geleid. Het Egypte waar een farao de dienst uitmaakte. Aan ons om ook deze woorden op een rijtje te hebben.

Het laatste gebod

Het laatst genoemde gebod is ‘niet begeren’ wat van de ander is. ‘Niet afgunstig zijn’ of ‘niet jaloers zijn’, zo wordt de laatste regel ook wel vertaald en uitgelegd. Verworvenheden, uiterlijk, prestatie, aanzien, rechten succes … aanleidingen tot jaloezie! Daarover nadenkend, vaak is ‘de begeerte’ en ‘de jaloezie’ ook de aanleiding en misleiding tot het overtreden van alle andere ‘geboden’. Doodslaan, scheiden, stelen, liegen, hoe vaak niet komt het voort uit jaloezie, genoemd als het laatste gebod?

Eerst tot vijf tellen

’Eerst tot tien tellen voor je wat zegt of doet’ kan er worden gezegd wanneer het erop aankomt om de gevolgen te beperken. Maar stel nu eens dat we deel uit zouden maken van een samenleving waarin iedereen ernaar zou streven om te leven naar de laatste vijf geboden. Waarin geteld wordt van één tot vijf, te beginnen bij het zesde gebod. ‘U zult niet doodslaan, u zult niet  … Alleen dan al zouden we anders leven!

En stel je eens voor dat we deze vijf leefregels eens positief zouden opvatten. Want doodslaan, relatiebreuken, diefstal, leugen en afgunst, wat een beladen woorden! Nee, niet om Bijbelse woorden hun kracht te ontnemen, maar juist om de meerwaarde te ontdekken. Stel je voor:

Je zult het leven respecteren, het leven van geliefden, het leven van onbekenden, het ongeboren leven en het voltooide leven, het leven in de bloei en het leven in de laatste dagen. Je zult het leven respecteren als een kostbaar geschenk. Ook als je voor onoverkomelijke keuzes en dilemma’s komt te staan.

Je zult relaties respecteren, de relaties van verliefden en geliefden, en ook de mogelijkheden om relaties tot stand te laten komen. Je zult er alles aan doen om vertrouwen te doen groeien, juist waar relaties kwetsbaar zijn. Niet altijd de gemakkelijkste weg, integendeel.

Je zult de verworvenheden van anderen respecteren, de verworvenheden van wonen, leven en werken, wat voor de ander van waarde is, waar de ander zich mee voedt en voldoening in vindt. Eigen zegeningen tellen kan dan helpen, evenals dankbaarheid voor alles wat je hebt ontvangen.

Je zult in je woorden en gebaren de ander respecteren en hoog houden, begrip tonen en waarderen, een goed woord voor de ander over hebben. Je zult je waardering uitspreken, en tactvol de ander tegemoet gaan. Je zult je de kunst van eerlijke feedback eigen maken, nauwlettend maar door alles heen opbouwend zijn.

Je zult het goede de ander gunnen. Je gunt de ander zijn of haar successen, welvaart, geluk en relaties. Je hart zal uitgaan naar wat jou is toebedeeld. En naar wat er beter kan. Of is dat te mooi om waar te zijn? Hoe dan ook: God had met zijn volk het geluk voor ogen. En gaf daarom aan de Israëlieten in de woestijn deze woorden. God heeft ook uw en mijn geluk voor ogen. En gaf ook daarom deze woorden.

VRAGEN OM OVER NA TE DENKEN

Welk gebod raakt uw / jou / mijn leven?

Waardoor wij onze vrijheden verliezen?

Waarmee geven Gods leefregels vrijheid terug?

Dit bericht heeft één reactie

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren