Geloven voor beginners (12) Geloof, Hoop & Liefde

Geloven voor beginners (en gevorderden)

GELOOF, HOOP & LIEFDE (2)

Aan Jezus werd eens de vraag gesteld: ‘Wat is het Grote Gebod’. Met andere woorden, ‘wat is van alle geboden in de Bijbel het allerbelangrijkste gebod voor je geloof en leven?’ Jezus antwoordde daar ‘Schriftgetrouw’ ofwel ‘Bijbelvast’ op:

Marcus 12:28-31 Statenvertaling

Hoor, Israël! de Heere, onze God, is een enig Heere. En gij zult den Heere, uw God, liefhebben uit geheel uw hart, en uit geheel uw ziel, en uit geheel uw verstand, en uit geheel uw kracht. Dit is het eerste gebod. En het tweede aan dit gelijk, is dit: Gij zult uw naaste liefhebben als uzelven. Er is geen ander gebod, groter dan deze.

Best opmerkelijk: een ‘gebod’ is wat er te doen staat. Liefhebben als een gebod, een opdracht, dat wil wat zeggen. Want ‘liefde’ kan opgevat worden als een ‘gevoel’. Liefde die kan ontstaan, groeien en verdiepen, of liefde dat je overkomt of mist. Zo kan liefde worden verstaan: liefde die er is of liefde die er niet is. Maar de Bijbel schrijft dus ‘liefde’ voor, ‘liefde’ die te doen staat, ‘liefde’ als een op te brengen, een te volbrengen opdracht. Er valt daarmee te kiezen, om wel of niet lief te hebben. ‘Ja’ of ‘nee’ zeggen, ‘doen’ of ‘laten’.  Gods Woord schrijft dus liefde voor als een gebod: ‘heb lief’. Heb God lief. Heb je medemens lief. Liefhebben als jezelf.

In het Evangelie naar Matteüs is de vraag aan Jezus naar het grote gebod ook beschreven, maar er is een verschil in het antwoord. Of beter gezegd, er is een verschil de verwoording. Het ‘Hoor, Israël!’ ontbreekt in het Evangelie naar Matteüs, maar tegelijk is er de verwijzing naar de Wet en de Profeten. Het ‘Hoor, Israël!’ verwijst naar de Wet, de Thora, de evangelist Matteüs verwijst zowel naar de Wet als de Profeten. Waarbij gedacht kan worden aan Hosea 6:6 waar staat ‘Want liefde wil ik, geen offers; met God vertrouwd zijn is meer waard dan enig offer’.

Matteüs 22:36-40 Nieuwe Bijbel Vertaling

Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk. Heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.

Liefde in de Bijbel

In de Bijbelse taal worden er voor het begrip ‘liefde’ verschillende woorden gebruikt. In de Nederlandse taal komt dat ook voor. Je kunt van mensen, dieren, muziek, kunst, eten, literatuur, de natuur, van activiteiten ‘houden’. ‘Ervan houden om erop uit te gaan’ kan er worden gezegd. Maar je kunt ook van mensen en dieren houden. Je hebt mensen die zich ‘mensen-mens’ noemen. Zijn graag in gezelschap van anderen, hebben iets met ‘mensen’. Maar liefdes-relaties liggen in diepere lagen. Je kunt van vogels houden in het algemeen, maar ook van een huisdier in het bijzonder. Hobby’s, sporten en passies kunnen ‘liefhebberijen’ worden. En toch zit er verschil in, tussen ‘houden van’ en ‘lief hebben’. In het Belgische taalgebied is er nog een aardige, met de uitdrukking ‘ik zie u graag’. Dat is een voorzichtige manier van willen zeggen ‘ik hou van je’. Ook in de Bijbelse taal wordt ‘liefde’ verschillend beschreven.

‘Liefde’ in het Oude Testament

Zoals in de Nederlandse taal ‘liefhebben’ en ‘houden van’ naast elkaar bestaan, zo kent het Oude Testament van de Bijbel ook meerdere woorden, namelijk de woorden ‘ahava’ en ‘chesed’. Het Oude Testament is hoofdzakelijk geschreven in het Hebreeuws, maar deels ook in het Aramees.

Ahava

Het woord ‘ahava’ kan de liefde van God naar zijn volk of naar mensen, maar ook de seksuele / romantische liefde van mensen onderling weergeven. Wanneer het om menselijke relaties gaat dan kan ‘ahava’ staan voor de liefde van liefdespartners, maar ook voor de liefde van familieleden onderling, voor de vriendschappelijke liefde, vrienden die van elkaar houden en om elkaar geven, maar ook de naastenliefde, de medemenselijkheid in de ruimere zin van het woord. Ook daar past het Hebreeuwse woord ‘ahava’ bij.

Chesed

Het Hebreeuwse woord ‘chesed’ benadrukt de betekenis van standvastige, trouwe liefde. Zoals Gods onlosmakelijke liefde voor het volk van Israël. Kenmerkend voor het verbond van God met Zijn volk, met Zijn ‘oogappel’ ofwel Zijn lieveling. God heeft Israël uitgekozen uit liefde voor het volk (Deuteronomium 4:37). God blijft trouw aan zijn verbond met de Israëlieten uit liefde (Deuteronomium 5:10 en Psalm 106,45). ‘Chesed’ kan betekent naast ‘liefde’ en ‘trouw’ ook ‘vriendelijkheid’. Uit ‘vriendelijke bejegening’ van medemensen blijkt het ‘trouw’ zijn aan Gods intenties, wordt ‘naastenliefde’ betoond.

Liefde in het Nieuwe Testament

Het Nieuwe Testament is oorspronkelijk vooral geschreven in het ‘Koine-Griekse’, de Griekse taal die vooral door eenvoudige mensen werd gesproken en geschreven.

Phileoo en Agapé

In het Nieuwe Testament worden de woorden ‘Phileoo’ en ‘Agapé’ naast elkaar gebruikt. ‘Philioo’ heeft de betekenis van ‘houden van’ en ‘lief hebben’ in ‘vriendschappelijke zin’. ‘Phileoo’ is vergelijkbaar met het Hebreeuwse woord ‘ahava’, de liefde voor vader, moeder, broer, zus of vriend. De naam ‘Philippus’ betekent ‘liefhebber van paarden’. Philadelphia betekent ‘Broederliefde’. Tot zover het woord ‘phileoo’. Daarnaast staat het woord ‘agapé’ met eveneens de betekenis van ‘liefde’. ‘Agapé’ staat voor ‘onbaatzuchtige liefde’, de vrijgevige liefde, de opofferende liefde. ‘Agapé’ heeft het belang, het welzijn van de ander voor ogen. In Johannes 15:13 zegt Jezus tot zijn leerlingen dat er geen grotere liefde is dan je leven te geven voor je vrienden. Dat is wat je noemt ‘Agapé’, de opofferende liefde.

Onbaatzuchtige, gevende liefde

Het getuigt van een uitzonderlijke liefde die Jezus liet zien met zijn leven en wat Hij de mensen leerde. Er kwam eens een wetgeleerde bij Jezus die ‘het eeuwige leven’ wilde beërven, wilde verkrijgen. Waarop Jezus hem vroeg wat er in de Wet staat. De wetgeleerde antwoordde daarop met het Grote Gebod van God liefhebben met hart en ziel en kracht en verstand, en je naaste als jezelf. Prima, zei Jezus, goed geantwoord!

Barmhartige Samaritaan

Maar kijk dan nog eens naar de vraag van deze wetgeleerde: dat was een vraag uit ‘eigenbelang’ en ‘voor zichzelf’, het eeuwige leven beërven en verkrijgen. En wat volgt daarop? Jezus vertelt daarop het verhaal van de Barmhartige Samaritaan! Een verhaal dat gaat over ‘medelijden’ en ‘ontferming’. Bewogen zijn met mensen die uitgeteld zijn, die liggen in de goot van het leven. Naaste zijn zonder eigenbelang, een gevende opofferende liefde, onbaatzuchtig.

‘Op reis van Jeruzalem naar Jericho viel iemand in handen van rovers. Ze schudden hem uit, mishandelden hem en lieten hem halfdood achter. Toevallig kwam er een priester langs die weg; hij zag hem, maar liep in een boog om hem heen. Ook een Leviet die voorbijkwam en hem zag, liep in een boog om hem heen. Toen kwam er een Samaritaan langs die op reis was; hij zag hem en was ten diepste met hem begaan. Hij ging naar hem toe, goot olie en wijn op zijn wonden en verbond ze. Toen zette hij hem op zijn eigen rijdier en bracht hem naar een herberg, waar hij hem verder verzorgde. De volgende ochtend haalde hij twee denariën tevoorschijn en gaf ze aan de waard. “Zorg voor hem,” zei hij, “en als u nog meer kosten moet maken, zal ik ze u op mijn terugreis vergoeden.” Wie van die drie is naar uw mening de naaste geweest van de man die in handen van de rovers was gevallen?’ Hij zei: ‘Hij die hem barmhartigheid heeft bewezen.’ Jezus zei tegen hem: ‘Doe dan voortaan net als hij.

Willibrordvertaling 1995, Lucas 10:25-37

Johannes 3:16

Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft.

OM OVER NA TE DENKEN

Waarin herken je Chesed?

Is Ahava ergens te zien?

Waar is Phileoo aanwezig?

Wat denk je van Jezus’ Agapé?

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren