Geloven voor beginners (7) Sabbat

Geloven voor beginners (en gevorderden)

SABBAT

Inleiding

In de perioden van Lock-Downs vanwege de COVID-19 pandemie gebeurde het dat er geen kerkdiensten werden gehouden. Kerkgangers toonden hun solidariteit met de zorg, het onderwijs, de horeca, de theaters, de sportwereld en alle denkbare contactberoepen. Gehoorzaam ook aan de overheid. Gelovigen lieten daarmee ook zien dat christenen niet in een andere werkelijkheid leven, maar deel uitmaken van een gebroken wereld. Spraakmakend waren de kerken die wel erediensten hielden, al dan niet met de nodige voorzorgsmaatregelen, maar wel vasthoudend aan de zondag als gewijde dag (naar Genesis 2:1-3), de dag die de Heer heeft gemaakt (naar Psalm 118:24), de roeping om de eredienst aan Hem te wijden (naar Leviticus 23:1-3).

Hoogtijdagen

Zoals velen in die tijd niet konden wat zij graag wilden, zoals sporten, studeren en sociale contacten onderhouden, zo gingen ook gelovige mensen beseffen dat alle dagen in een ‘ongewone tijd’ tot ‘gewone dagen’ zonder ‘hoogtijdagen’ konden worden. Een sleur zonder kleur en fleur. Velen ervoeren dat ook in het wegvallen van de gezamenlijke viering van Goede Vrijdag, Pasen, Hemelvaartsdag en Pinksteren. De christelijke feestdagen als gedenkwaardige momenten in het dagelijks leven, en voor het geloofsleven. Zoals ook de traditionele Kerstvieringen, en doopdiensten, het opdragen van kinderen, huwelijksinzegeningen, uitvaarten.

Geschenk uit de hemel

Een wekelijkse rustdag en vakantiedagen; mensen hadden het kunnen verzinnen. Voor mensen met zware beroepen en onregelmatige werktijden extra vrije dagen. Mensen pleiten voor extra vrije tijd om het dagelijks werk menselijk, eerlijk en verantwoord te houden, opdat redelijkerwijze de pensioenleeftijd kan worden gehaald, of langer door kan worden gewerkt. Mensen verzinnen van alles. Maar de wekelijkse rustdag, vrije dag, geheiligde dag is een instelling van God! Hij heeft de sabbat toegevoegd aan de gewone dagen. Een geheiligde werkonderbreking. Die Hij zichzelf gunde en oplegde, meegaf aan het levensritme. Zes dagen werken, de zevende dag rust. Een geschenk uit de hemel, ook en juist voor mensen.

Sabbatsrust

‘Sabbat’ betekent ‘rust’. De sabbatsrust is met de schepping meegegeven. God schiep dag en nacht, het hemelgewelf (de dampkring?) en de wateren en de zeeën van de aarde, de zaaddragende gewassen van planten, bomen en vruchten, God schiep sterren, de zon en de maan zon als ‘kalender’ voor de tijden en de seizoenen, God schiep de vissen in het water en de vogels van de hemel, het vee, de wilde- en de kruipende dieren (reptielen?) en de mens. Het scheppingswerk wordt besloten met Genesis 2 vers 1 tot 3.

Genesis 2:1-3

Zo werden de hemel en de aarde in alle rijkdom voltooid. Op de zevende dag had God zijn werk voltooid, op de zevende dag rustte Hij van het werk dat Hij gedaan had. God zegende de zevende dag en verklaarde die heilig, want op die dag rustte Hij van heel Zijn scheppingswerk.

Het ‘houden van de sabbat’ behoort ook toe aan de Tien Geboden, de leefregels die God aan de Israëlieten geeft, te lezen in Exodus 20 vers 8 tot 11 en in Deuteronomium 5 vers 12 tot 15. Niet zomaar een gebod, lees maar na!

Exodus 20:8-11

Houd de sabbat in ere, het is een heilige dag. Zes dagen lang kunt u werken en al uw arbeid verrichten, maar de zevende dag is een rustdag, die gewijd is aan de HEER, uw God, op die dag mag u niet werken. Dat geldt voor u, voor uw zonen en dochters, voor uw slaven en slavinnen, voor uw vee, en ook voor vreemdelingen die in uw stad wonen. Want in zes dagen heeft de HEER de hemel en de aarde gemaakt, en de zee met alles wat er leeft, en op de zevende dag rustte Hij. Daarom heeft de HEER de sabbat gezegend en heilig verklaard.

De wekelijkse sabbatsrust is bedoeld voor en gegund aan iedereen, de Tien Geboden lezende. Ook voor wie je hebt te zorgen, wie afhankelijk van je zijn, over wiens leven je hebt te beslissen, wie onbekend voor je zijn. Een vergelijkbare Bijbeltekst is deze:

Leviticus 23 vers 1 tot 3:

De HEER zei tot Mozes: ‘Zeg tot de Israëlieten: “Dit zijn de hoogtijdagen van de HEER, die je als heilige dagen samen moet vieren. Dit zijn mijn hoogtijdagen: Zes dag zul je werken, maar de zevende dag is het sabbat, een dag van volstrekte rust die je als heilige dag samen moet vieren. Je mag die dag geen enkele bezigheid verrichten. Waar je ook woont, het moet een rustdag zijn die aan de HEER gewijd is.”’

Samen sabbat vieren

‘Dit zijn de hoogtijdagen…’ Zo begint Leviticus 23. Het begint met de ‘sabbat’ als ‘hoogtijdag’. Met daarbij de toon en de inzet dat de ‘sabbat’ voor de Joodse mensen een feestdag is die ‘samen’ gevierd wordt. Twee maal klinkt dat woord: ‘samen’. Ik neem hierbij de vrijheid van persoonlijke opvatting: ‘Op zijn minst samen met God’. 

Heilige verontwaardiging

Indrukwekkend is de heilige verontwaardiging van Nehemia 13 vers 15 tot 18, de Israëlieten zijn in ballingschap geweest in Babel maar zijn generaties later teruggekeerd naar Jeruzalem om de stad te herbouwen en om daar weer te gaan wonen:

’In die tijd zag ik in Juda mensen druiven in wijnpersen treden en graanschoven op ezels laden, en ook wijn, druiven en vijgen en allerlei koopwaar naar Jeruzalem brengen, en dat op sabbat, en ik vermaande hen omdat zij op die dag levensmiddelen verkochten. De Tyriërs die er woonden voerden op sabbat vis aan en andere koopwaar, die ze verkochten aan de Judeeërs, en dat in Jeruzalem! Ik maakte vooraanstaande burgers van Juda verwijten, en zei tegen hen: ‘Wat doet u voor schandaligs, u ontheiligt de sabbat! Is dat niet wat uw voorouders deden, en waarom onze God zoveel kwaad over ons en over deze stad heeft gebracht. Door de sabbat te ontheiligen roept u nog groter onheil over Israël af.’

Jezus en de sabbat

Ook Jezus van Nazareth werd bekritiseerd. Over wat Zijn leerlingen deden op de sabbat. Ze plukten wat graan tijdens het wandelen, wreven de aren tussen de handen en aten van de graankorrels. Ze deden wat afhankelijke mensen zoals vreemdelingen mochten doen: wat graan nemen van de rand van een akker. Een zorgzame samenleving naar de richtlijnen van God. Maar daar werd ‘werk’ van gemaakt. Farizeeën die daar wat van vonden. Zij maakten er een ‘zaak’ van, en van de sabbat een ‘heilig moeten’.

Daarmee verdreven zij de rust in zichzelf, gunden zij zichzelf geen sabbatsrust. Hun nauwlettende kritiek verstoorde de goede zorg van God en mensen jegens Jezus’ leerlingen. En Jezus zette zij ‘aan het werk’ toen zij hem ter verantwoording riepen. Een driedubbele rustverstoring! Jezus antwoordde dat ‘de sabbat er is voor de mens, en dat de mens er niet is voor de sabbat’. (Marcus 2 vers 27) De sabbat die bedoeld is zodat de mens tot de Here God, tot de medemens, en tot zichzelf kan komen. Een driedubbele bedoeling van de sabbat.

‘Samen vieren’ benadrukt het Bijbelboek Leviticus. Mens zijn onder mensen naar het Woord van God. In het verlengde daarvan zei Jezus dat Hij Heer is over de sabbat. Leg elkaar de sabbat niet op, maar gun elkaar de sabbat te vieren. God gaf het voorbeeld dat het goed is om te rusten na het werken. Gunde de mens in de ruimste zin van het woord ook die rust. Ziende dat het goed is. Zoals het is bedoeld. ‘Sabbat’ betekent ‘rust’.

OM OVER NA TE DENKEN

Wat is het effect als er geen rusttijd of adempauze is?
Hoe zou het zijn wanneer er niet gevierd wordt?
Op wie of wat heb jij, heeft u invloed?
Welke dag is ‘heilig’ voor u, voor jou?

Dit bericht heeft één reactie

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren