Johannes 1:19-34 • Roep in de woestijn

Johannes 1:19-34 en Jesaja 40:1-11

Waar denken we aan, bij het gezegde ‘een roepende in de woestijn te zijn’? Vaak heeft dat gezegde iets negatiefs in zich. Zo van ‘er wordt niet geluisterd’. ‘Roependen in de woestijn’ worden vaak omschreven als mensen die wel gelijk hebben maar niet gehoord worden. Mensen de ‘klokkenluiders’ zijn, met signalen die van tafel worden geveegd. Als een ‘roepende in de woestijn’ aandacht vraagt voor een probleem; dat er te weinig opvang is, dat de winkeliers en de scholieren het moeilijk hebben, dat de zorg en de psychologen en de handhavers het niet aan kunnen, en men vindt geen gehoor, dan wordt dat omschreven als ‘roepen in de woestijn’.

’Roependen in de woestijn’ worden vaak betiteld als ‘luizen in de pels’. Ze zeggen de dingen die niet gehoord willen worden. Van ‘roependen in de woestijn’ kan ook gezegd worden dat zij ‘een vooruitziende blik hadden’ met een waarschuwende toon. Er kan zelfs met spijt gezegd worden dat ‘de roependen in de woestijn’ achteraf toch gelijk hebben gekregen: ‘Hadden we maar geluisterd, ze hebben gelijk gekregen, nu is het te laat …’

Roepende in de woestijn

Maar dan te weten, het gezegde van ‘een roepende in de woestijn’ is een Bijbelse uitdrukking. Waarbij het opmerkelijke is dat in de Bijbel dat gezegde helemaal niet negatief is, sterker nog: het is een positieve en een opbouwende boodschap! Wanneer er geroepen wordt in de woestijn gloort er hoop, is er toekomst, breken er nieuwe tijden aan!

Kijk maar naar de profetische woorden van Jesaja 40, daar wordt in de woestijn geroepen dat de Heer zijn volk als een herder gaat weiden, dat hij de lammeren bijeen gaat brengen en voor hen gaat zorgen. Hoe kwetsbaar je ook denkt te zijn, God zelf komt je tegemoet, dat is de stem die klinkt in de woestijn! Troost ten voeten uit (Jesaja 40:6-11)

En over ‘niet gehoord worden’ gesproken: de Bijbelse Johannes de Doper, de roepende in de woestijn wordt wel degelijk gehoord! Mensen van allerlei pluimage komen naar Johannes toe om hem te beluisteren! Johannes was een opmerkelijke verschijning! Johannes droeg een mantel van kameelhaar en een leren riem; hij voedde zich met sprinkhanen en wilde honing. Een zonderling figuur …

Toestroom van mensen

Maar uit Jeruzalem en heel Judea en uit de omgeving van de Jordaan stroomden de mensen naar hem toe, en ze lieten zich door hem dopen in de rivier de Jordaan, terwijl ze hun zonden beleden; en ook Farizeeën en Sadduceeën kwamen naar hem toe (Matteüs 3:4-7) Johannes de Doper wordt gehoord, gehoord tot in de wijde omtrek, Johannes de Doper wil worden gehoord en is gezien, de mensen stromen naar hem toe en vergapen zich aan hem! Er worden zelfs mensen ‘op onderzoek’ op uitgestuurd, priesters en Levieten (en afgevaardigden van de Farizeeën) om Johannes te vragen wie hij is. Naar die zonderlinge roepende in de woestijn … een religieuze onderzoekscommissie vraagt zich zelfs af!

Opmerkelijk toch, dat dit gezegde uit de Bijbel zo’n verbastering heeft gekregen. Alsof er geen goeds van over blijft. Blijkbaar kost het mensen moeite om Gods Woord goed te verstaan. Kost het moeite Gods goede werken te zien. God heeft ons geluk voor ogen, wil dat de mens laten zien! Zoals een lied dat bezingt:

Ook al zijn er duizend vragen,
al begrijpen wij U niet,
U blijft ons met liefde dragen,
U die alles overziet.

U geeft een toekomst vol van hoop;
dat heeft U aan ons beloofd.
Niemand anders, U alleen,
leidt ons door dit leven heen.

Kritisch bekeken

Ja, de Farizeeën en de Sadduceeën en de Levieten, de hele ‘santenkraam’ vraagt naar wie Johannes is en wat hij doet. Het religieuze onderzoeksbureau heeft de focus op Johannes. Waarom oogst Johannes zoveel belangstelling, is hij zo’n publiekstrekker, waarom trekken de mensen naar hem toe? Waarom spreekt hij zo aan en biechten de mensen hun tekortkomingen bij hem op, waarom laten ‘jan en alleman’ en ‘zus en zo’ zich door hem dopen, onderdompelen in het water van de Jordaan, als het ware een geestelijk wasbeurt, alle ongerechtigheid afgespoeld?

Ja, Johannes maakt de tongen los. Als je beroemd en bekend wilt worden kun je daar hoge ogen mee gooien. De aandacht gevestigd op jezelf. Maar Johannes doet iets anders. Johannes blijft wijzen op het woord van God, zeggende dat hij een stem is van een roepende in de woestijn. Dat zijn woorden uit de Bijbel, woorden van Jesaja, van toen de Joodse mensen ver van huis waren geraakt, dat zij juist daarom hun blik dienen te richten op God!

En Johannes zet niet zichzelf op een voetstuk en in de schijnwerpers, maar Johannes gaat wijzen op Jezus, laat de toehoorders kijken naar Jezus als zijnde het lam van God dat de zonde weggaat nemen. Hij zegt als het ware ‘je kunt wel rituele baden nemen onder mijn handen in de grensrivier de Jordaan, als een markering en een mijlpaal in je leven dat je het voortaan anders wilt gaan doen, met alle goede voornemens van dien’: maar waar het werkelijk op aan komt, zegt Johannes, is je blik richten op Jezus, het Lam van God dat de zonde wegdraagt.

De zondebok aanwijzen

Een indrukwekkend woord. Want het lam dat de zonde wegdraagt, in Joodse oren is dat de ‘zondebok’. Een onschuldig kuddedier dat in eenzaamheid de woestijn in wordt gejaagd, beladen met de tekortkomingen van de mens. Dat kunnen mensen ook doen, elkaar als ‘zondebok’ aanwijzen, de schuld geven zodat jou geen blaam treft, zodat jij je handen in onschuld kunt wassen. Maar of dat terecht is?

Een ‘zondebok’ aanwijzen. Zo doen mensen als zij zichzelf schoon willen praten, verantwoordelijkheid afschuiven op anderen. Een ‘zondebok’ aanwijzen. De aandacht afleiden van jezelf. Maar Johannes zegt iets anders! Johannes wijst op het onschuldige Lam van God uit! Op Jezus, de Zoon van God, het Lam van God is Gods tegemoetkoming aan de mens! In alle onschuld komt God in Jezus de mens tegemoet. Spiegel je aan het Lam van God, vergelijk jezelf met het Lam van God! En als je dan eerlijk bent, wat zie je dan? Denk aan Jezus die zei: ‘Wie van jullie zonder zonde is, laat die als eerste een steen naar haar werpen’. Dat zei Jezus tot mensen die iemand veroordeeld hadden. (Johannes 8:7) Maar Johannes verwees: ‘Zie het Lam van God dat de zonde wegdraagt!’

De Geest zien neerdalen

En Johannes getuigde: ‘Ik heb de Geest als een duif uit de hemel zien neerdalen op Hem, en Hij bleef op Hem rusten’. Zoals in het begin van de Bijbel de Geest van God over het water zweefde, in de tijd dat de aarde nog duister en levenloos was, zo zag Johannes de Geest van God bij Jezus, in Jezus, op Jezus rusten. Prachtige beeldspraak, Jezus onschuldig als een Lam, Jezus vredevol als een Duif. Jezus als zijnde het Levende Woord. God zei dat er licht moest komen, en er kwam licht! ‘Het Woord was leven, en het leven was licht voor de mensen.’ Het levenslicht! (Genesis 1:1-3 en Johannes 1:5)

Ja, het zou zomaar kunnen, dat wij denken ‘roependen in de woestijn’ te zijn. In God gelovende mensen die niet gehoord worden, omdat gevonden wordt dat je geloof maar voor jezelf moet houden. En dat je geloof niet op moet dringen. Daar anderen niet lastig mee moet vallen.

En het zou zomaar kunnen dat wij ‘roependen in de woestijn’ zijn geworden die hetzelfde roepen als iedereen, dat we goed en aardig en hulpvaardig behoren te zijn. Zoals alle levensbeschouwingen om ons heen dat leren: heb oog voor je naaste, draag zorg voor je naaste, bekommer je om je naaste:

Hem niet tekort doen!

Zoals Jezus dat ook leerde: voedt en drenk wie honger en dorst lijden, kleedt en omhul wie weinig of niets om het lijf hebben, zoek op wie ziek en gevangen zijn, alles wat je voor een minder bedeelde hebt gedaan, dat heb je voor mij gedaan, leerde Jezus! En gelukkig zijn er velen in de wereld die dat ook roepen! In alle toonaarden, ook als ‘roependen in de woestijn’!

Maar om niet over het hoofd te zien: de meerwaarde van geloven in de Here Jezus! Dat Hij meer is dan een voorbeeldig mens, een voorbeeld nagelaten om te volgen. Dat Hij meer is dan een voorbeeldig mens, om een voorbeeld aan te nemen. Want Hij is zowel het Levende Woord, maar ook het Lam van God en een geschenk uit de hemel door God gegeven!

Door te vertrouwen op Hem brengt Hij in het reine! Doordat Hijzelf om ons geleden heeft aan het kruis! Hij die van het kruis heeft geroepen: ‘Het is volbracht!’ Het Lam van God dat aan het kruis de ‘zondebok’ is geworden. De Zoon van God, wie Hem heeft gezien heeft de Vader gezien. Opdat wie in Hem geloven geen blaam meer treft. Onverdiend de handen kunnen wassen in onschuld. Uit genade alleen! Zoals Johannes zei: ‘Zie het Lam van God, zie de Geest van God die Hij ademt, zie dat Hij de Zoon van God is!’

Of zoals staat in de Eerste Brief van Johannes: ‘Het leven is verschenen, wij hebben het gezien en getuigen ervan, we verkondigen u het eeuwige leven dat bij de Vader en aan ons is verschenen.’ (1 Johannes  1:2)

Daar juicht een toon, daar klinkt een Stem

Ja, er klinkt een Stem van een roepende in de woestijn! En die Stem klinkt in de woestijn van ons leven. Waar we onszelf als ballingen vinden, waar we onszelf door de wereld ‘wereldvreemd verklaard’ vinden, omwille dat geloof in Jezus op wie wij onze hoop hebben gevestigd. Zoals een lied bezingt: ‘Here God wij zijn vervreemden, door te luist’ren naar Uw stem.

Ja, er klinkt een Stem van een roepende in de woestijn. Om vrede te laten neerdalen wanneer wij ons vervreemd wetende van de wereld gehoor gaan geven aan die Stem. Naar de Stem van Gods Heilige Geest die als een duif op Jezus was. Ja, dan klinkt er een Stem in uw en mijn en jou leven! Dwars door alle woestijnen en dwars door alle duisternissen en dwars door alle twijfel zaaiende en ‘ik-gerichte’ stemmen heen: Zoals de woorden van dat eigentijdse lied:

U heeft ons geluk voor ogen.
Jezus heeft het ons gebracht.
Mens, als wij, voor ons gebroken
in de allerzwartste nacht.

U geeft een toekomst vol van hoop;
dat heeft U aan ons beloofd.
Niemand anders, U alleen,
leidt ons door dit leven heen.

En daarom: roep in de woestijn,
wees een roepende in de woestijn!
Vraag aan de Heer: ‘Wat zal ik roepen?’
Maar hoe dan ook: roep het uit!
Desnoods met woorden!

In de kracht van de Heilige Geest.
Amen

Dit bericht heeft één reactie

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren