Johannes 15:1-8 • Vruchtgebruik

Johannes 15:1-8 en Galaten 5:13-26

In het bedrijfsleven kunnen managers en zakenpartners tot elkaar zeggen dat zij hopen op een ‘vruchtbare samenwerking’. En de boodschap is helder: er wordt gehoopt en gerekend op een succesvolle onderneming.

Maar er zijn stemmen die zeggen dat een ‘vruchtbare samenwerking’ niet zakelijk genoeg klinkt. Omdat bij ‘vruchtbaarheid’ aan andere dingen wordt gedacht. Zoiets als bij de bloemetjes en de bijtjes. En dat de betrokken managers M/V dan wel heel close met elkaar om zullen gaan.

En daarom las ik een advies in een managementboek, om bij coöperatie, partnerschap en kartelvorming geen dubbelzinnige  termen te gebruiken, maar te kiezen voor zakelijke termen. Geen ‘vruchtbare’ maar een ‘succesvolle’ of ‘productieve’ samenwerking. Of de wens dat het ‘voor beide partijen lonend zal zijn’.

Vruchtbomen

Woorden als ‘vruchtbaar’ en ‘vruchtgebruik’ hebben oude papieren. Het woord ‘vrucht’ lijkt op ‘fruit’ en dat is ook te verklaren, beide woorden stammen af van het  Latijnse woord ‘fructus’. Wat betekent ‘gebruiken’ en  ‘genieten’.

Zo zal er aan de meeste vruchtbomen pas ‘fruit’ komen wanneer de bloesems ‘bevrucht’ zijn. En daar zijn weer insecten, vogels of de wind voor nodig om vruchten als appels en peren, druiven en kersen te dragen. Zo gebruiken de bijen de bloesems om zich te voeden, de fruitbomen gebruiken de bijen om fruit te gaan dragen. Dat is wat je noemt een ‘vruchtbare samenwerking’.

Op een houtje bijten

Blijft de bevruchting uit, dan rest slechts afvallende bloesem. Het ziet er voor een korte tijd mooi uit, de vruchtbomen in de bloesem. Maar fruit zit er niet in. Mogelijk komt daar het gezegde ‘op een houtje bijten’ vandaan. Geen appels en geen peren, geen kersen, bramen en geen druiven aan de takken. Alleen maar hout om op te knagen. Als de bloesem niet is bevrucht, en de fruitoogst is mislukt. ‘Op een houtje bijten …’

Vruchten in Bijbelse verhalen

In de Bijbel staan verschillende verhalen over vruchten. Er is het fabuleuze verhaal van Adam en Eva in het paradijs. Inderdaad, een fabelachtig verhaal want slangen spreken lichaamstaal met hun tong, hun tanden (indien aanwezig) en met hun lijf. Soms met hun gesis en geritsel. Maar geen voor mensen verstaanbare woorden. Maar de slang in het Bijbelse verhaal trekt Gods woorden in twijfel, verdraaid Gods woorden, laat Adam en Eva nemen van de vrucht van de boom van kennis van goed en kwaad. Waarop de ogen van Adam en Eva worden geopend. Dat Adam en Eva sterfelijke mensen zijn. Maar erger is dat de slang God en mensen tegenover elkaar uitspeelt. Tweespalt zaait. (Genesis 2:8 en Genesis 3:1-5)

Een volgend verhaal vertelt van Noach na de zondvloed. Wanneer Noach en zijn gezin en de overlevende dieren de ark verlaten, en wie kent dit verhaal nu niet, legt Noach een wijngaard aan. Een duif was aan komen vliegen met een olijftak, en Noach wordt landbouwer, een wijngaardenier. En neemt het ervan, van de vrucht van de wijngaard. Wat triest toch dat weliswaar Noach een roes uitslaapt, maar dat zijn naaste omgeving daar een vertoning van maakt! Noach zonen op het randje van de zedeloosheid! (Genesis 9:20)

En wat te denken van de klagende Israëlieten in de woestijn, zoals wordt verteld in Numeri 11. Die wilden weleens iets anders dan ‘manna’, het voedsel waarmee God in de woestijn voorzag. De slager en de visboer en de groenteman komen eraan te pas. Geklaag van de Israëlieten aan het adres van Mozes. ‘Vroeger was alles beter’ klaagden zij.

Numeri 11:4-7

Het samenraapsel van vreemdelingen dat met hen (de Israëlieten) meetrok, was onverzadigbaar, en ook de Israëlieten begonnen weer te klagen. ‘Hadden we maar vlees te eten!’ zeiden ze. ‘We verlangen terug naar de vis die we in Egypte volop te eten hadden, naar de komkommers en watermeloenen, de prei, uien en knoflook. We drogen uit, we zien nooit iets anders dan dat manna.’

En dan te denken: het volk van Israël beschouwd God zelf als een wijngaard, een ‘vruchtentuin’. Kijk maar eens in Jesaja 5. Daar staat het ‘Lied over de wijngaard’, waarin gezongen wordt dat de Here God alles aan eraan gedaan heeft om de wijngaard goede vruchten, edele druiven voort te laten brengen: de grond is geploegd, de stenen eruit, een omheining eromheen, een perskuip voor de druiven en een toren voor de uitkijk gebouwd. ‘Waarom toch nog wrange druiven?’ is de vraag van Jesaja 5.

Hooglied 2 vers 15 gaat ook over een wijngaard: ‘vang de vossen, ook de kleine vossen die de wijngaard vol bloeiende ranken vernielen!’ Het gelukkige liefdesleven dat bezongen wordt in het Bijbelboek Hooglied. Maar het geluk bedorven wordt door wat er zo schattig uitziet. Een zachte vacht en een pluimstaart, met van die kleine kraaloogjes en vermakelijke bewegingen. Maar het zijn de kleine vossen, die de oogst verloren kunnen laten gaan. Vang die kleine vossen, geef ze geen kans, zet ze buiten je wijngaard!

Jezus over vruchten

Jezus sprak ook over een wijngaard, bomen en vruchten. In Lucas 6 vers 43 tot 45 zegt Hij: Een goede boom brengt geen slechte vruchten voort, en evenmin brengt een slechte boom goede vruchten voort. Elke boom kun je aan zijn vruchten kennen, want van distels pluk je geen vijgen en van doornstruiken geen druiven. Een goed mens brengt uit de goede schatkamer van zijn hart het goede voort, maar een slecht mens brengt uit zijn slechte schatkamer het kwade voort; want waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over.’

En in Johannes 15 vergelijkt Jezus zichzelf met een wijnstok, zeg maar het ‘hout’ of de ‘stam’ als drager van de ranken. Jezus benoemt dan God de Vader als de Wijnbouwer die de wijngaard onderhoud. Dat klinkt Israël, het volk van God bekend in de oren, vertrouwd met de Schrift. Waarop Jezus  zijn leerlingen meegeeft dat zij de vruchtdragende ranken zullen en kunnen zijn. Vrucht dragen, juist door aan Jezus geënt en verbonden te zijn en te blijven, in en aan Hem. Geloof Mij, zei Jezus, dan zul je werkelijk vruchtdragend zijn naar Gods bedoeling!

Paulus over vrucht van de Geest

In Galaten 5 schrijft Paulus over de ‘vrucht van de Geest’. Liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Kijk en lees eens goed! Je kunt er van alles over zeggen en schrijven maar zeker dit: al deze ‘vruchten’ zijn relatie gericht, doen relaties goed, bouwen relaties op!  En lees wat Paulus schrijft over ‘aardse praktijken’: dat drijft juist mensen uit elkaar, gaat de strijdt aan, zet relaties op scherp, is uit op eigen gewin!

Op eigen houtje of in Hem geënt?

Jezus benadrukt, dat wanneer het verband met Hem, en daarmee met God verbroken raakt, dan loopt het uit op weinig of niets, dan blijft het in Bijbelse zin vrucht dragen ‘op eigen houtje’, of ‘op eigen houtje bijten’. Jezus van Nazareth die zichzelf de ‘ware wijnstok’ noemt, te vertalen als de enige echte, de enige betrouwbare, de enige goede aanplant in de wijngaard van God, de Wijnbouwer met een hoofdletter. Een goede boom brengt goede vruchten voort! Raak niet los van Mij, zei Jezus zijn leerlingen.

Geloof in Mij draag je niet uit door ‘op eigen houtje de tanden erin te zetten’, hoe goed bedoeld ook. Maar zie het resultaat wanneer je op Mij vertrouwd, dicht bij Mij blijft, bij Mij je voeding haalt, zei Jezus! Door in Mij te blijven zul je goede vrucht dragen. Zul je goede vruchten afwerpen. Met Psalm 1 gezegd: ‘alles op zijn tijd, alles komt tot bloei!’

Galaten 5:22-26

Maar de vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Er is geen wet die daar iets tegen heeft. Wie Christus Jezus toebehoort, heeft zijn aardse natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis geslagen.

Als we leven door de Geest, laten we de Geest dan ook volgen. Laten we elkaar niet uit eigenwaan de voet dwars zetten of een kwaad hart toedragen.

Bloemetjes en bijtjes

‘Een goede boom brengt goede vruchten voort’ zei Jezus. Zou Hij geweten hebben van ‘bloemetjes en bijtjes?’ Ja, natuurlijk wel! Hij weet er alles van! God en de Zoon zijn immers één! Al bij de schepping zweefde Gods Geest die ook in Jezus was over de wateren. God schiep het zaaddragende gewas, lees ik in Genesis 1, zaad vormende planten, bomen met vruchten met zaad erin. En God schiep de vogels in de lucht en de dieren van het veld.

Maïs in de wording

Jezus van Nazareth, Christus de Zoon van God wist ervan, wist waarover hij het had. Vergeef mij mijn kinderlijk geloof, maar ik geloof, Hij was erbij toen de aarde werd geschapen! Gelovend in de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, de drie-eenheid in de Godheid. Gewassen, dieren, de mensheid bedoeld om aanvullend jegens elkaar te zijn. Zodat de aarde leefbaar zal blijken en blijven. Niet uitgebuit maar benut. Zoals God het heeft bedoeld in alle volheid.

Genesis 1:11&12

God zei: ‘Laat overal op aarde jong groen ontkiemen: zaadvormende planten en alle soorten bomen die vruchten dragen met zaad erin.’ En zo gebeurde het. De aarde bracht jong groen voort: alle soorten zaadvormende planten en alle soorten bomen die vruchten droegen met zaad erin. En God zag dat het goed was.

‘Wie heeft geschapen de bloemetjes,
de bloemetjes, de bloemetjes?
Wie heeft geschapen de bloemetjes?
God in de hemel daar!’

‘Wie heeft geschapen de vogeltjes
de vogeltjes, de vogeltjes?
Wie heeft geschapen de vogeltjes?
God in de hemel daar!’

‘Wie heeft geschapen jou en mij
jou en mij, jou en mij?
Wie heeft geschapen jou en mij?
God in de hemel daar!’

Ja, met een kwinkslag naar het begin van deze overdenking, van managers die elkaar en daarmee zichzelf ‘productiviteit’ en ‘succes’ wensten: Jezus wist ervan, weet er alles van, leert ons hoe aanvullend en samenwerkend de natuur ‘werkt’! Hoe de bloemen en planten bevrucht zouden gaan worden, hoe de wind en de dieren en de mensen bij zullen gaan dragen aan het vruchtdragen. Vanwaar Hij met zekerheid, geloofszekerheid zei: ‘Kijk naar de vogels, ze zaaien niet en oogsten niet en vullen geen voorraadschuren. Het is jullie hemelse Vader die hen voedt. En kijk naar de lelies van het veld, ze werken niet en knopen de eindjes niet aan elkaar, (vrij vertaald naar ‘ze weven niet’), het is God die hen met schoonheid kleed. (naar Matteüs 6:26-30)

Psalm 34:9
Proef en geniet de goedheid van de HEER,
gelukkig de mens die bij Hem schuilt.

En daarom met een woordspeling naar Petrus die schrijft ‘Laat u gebruiken als levende stenen en voeg u bij Hem’ (1 Petrus 2:5): ‘Laat u gebruiken als ranken, en blijf geënt aan Jezus van Nazareth, Jezus Messias, Zoon van God en de ware Wijnstok’. Dat beloofd een vruchtbaar verbond, dieper en wijder verspreid dan je voor mogelijk kunt houden! Verbonden zijn aan God, de hemelse Vader. Een hemelse ‘succesformule’ in de naam van Jezus leidende naar liefdevolle relaties, blijmoedig bouwen aan het koninkrijk van God, gelovig laat uitzien naar een rijke oogst die Hij op Zijn tijd zal geven. Zo te zijn hier op aarde, in de wijngaard van de Heer. En daar alle dagen van je leven de vruchten van plukken. Proevende en genietende de goedheid van de Heer. (Psalm 34:9) Zeker weten, die vrucht smaakt Heerlijk!

En laten we niet vergeten, van heel de schepping zijn wij ‘vruchtgebruikers’! Wij zijn niet de makers, die het helemaal gemaakt hebben. En wij zijn niet de eigenaars, die kunnen doen en laten wat we willen. Maar in zekere zin is de mens wel het ‘management’ toevertrouwd, waarover verantwoording af is te leggen. Het ‘vertrouwen’ om rendabel te zijn. Levende op geleende grond. Bestaande van geleende aarde. Rentmeesters, met de bedoeling daar naar eer en geweten voor te zorgen. Om vroeg of laat verantwoording af te leggen, hoe met het geleende goed om is gegaan. Om al doende de goedheid van de HEER te proeven, van Zijn vrucht te genieten. Vruchtgebruik! En tegelijk vruchtbaar zijn in Jezus’ naam. Amen

Deze woorden geschreven en uitgewerkt in een tijd dat er een gascrisis dreigt. De minister heeft opgedragen om de kolencentrales op te starten om de gasreserves van ons land aan te vullen. En lanceert het plan om twee kerncentrales te gaan bouwen. Ook vinden er protesten plaats door de agrarische sector vanwege de aangekondigde stikstofmaatregelen. En worden er woekerwinsten in de graanhandel waargenomen.

 

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren