Marcus 6 vers 30-42 • Brood

Naar Marcus: 6:30-42 en Exodus 12:14-20

Tientallen jaren geleden had ik een bijbaantje. s’ Morgens vroeg met een Fiat Panda zonder achterbank brood rijden van een broodbakkerij naar een luxe broodjeszaak. Kratten vol croissantjes, stokbroden, kaiserbroodjes, maanzaad-, muesli- en krentenbollen, pistoletbroodjes, witte en bruine broodjes. Vers uit de oven zo de auto in. Waarvan steevast alle ramen besloegen vanwege de warmte van het brood. En dan die geur van het verse warme brood! Een heerlijke geur verankerd in mijn geheugen. Nog altijd komt de herinnering aan dat bijbaantje boven bij het ruiken van vers brood. Heerlijk! En ik verdiende een centje bij.

Overgeschoten brood

Jaren later kon ik opnieuw iets met brood doen. Een winkelier met een goed hart stelde onverkocht brood uit de supermarkt beschikbaar voor de uitdeel. Want brood weggooien is zonde. Er ging brood naar huishoudens met een krappe beurs. Ook ging er brood naar wat hobbyboeren. Er ging brood naar een ontmoetingsruimte om tosti’s van te maken. Het werd gegeven aan wie er blij mee waren. Brood voor de verdeling. Voorbeeldig en voordelig brood. Winst in natura.

Jezus heeft iets met brood

Jezus heeft ook iets met brood. Toen Hij zich veertig dagen terug had getrokken in de woestijn werd Hij door de satan in de verleiding gebracht om van stenen brood te maken. ‘Als U honger hebt, als in Uw geloof alles mogelijk is, dan is dat voor U toch een koud kunstje?’ zal de satan listig hebben geprobeerd. Maar Jezus’ antwoord was ‘De mens leeft niet alleen van brood, maar ook van het gesproken Woord van God.’

Gebroken brood

En Jezus breekt het brood wanneer Hij met zijn leerlingen het laatste avondmaal, de Pesachmaaltijd viert. Hij breekt het brood en bereid zijn leerlingen voor, beeld het uit: ‘Dit brood is Mijn lichaam dat verbroken wordt.’ Wat die woorden betekende, dat zouden de leerlingen pas later gaan beseffen: Jezus leven verbroken aan het kruis. En er ontstaat bitterheid, wanneer Jezus en Judas gelijk hun brood indopen. Jezus had gezegd dat wie gelijktijdig met Hem het brood doopte, dat diegene Hem zou verraden, daarmee mede Hem aan het kruis zou brengen. En ook in het verhaal van de Emmausgangers van Lucas 24 breekt Jezus brood, waarin de Opgestane Heer wordt gezien en herkend.

Ongezuurd brood

Brood, daar zit iets in. Daar ligt een boodschap in besloten! Hoe toepasselijk deze slogan op het brood dat Jezus brak. Want Jezus brak het brood bij het Pesachmaal, bij christenen bekend als ‘het Laatste Avondmaal’. En volgens de Joodse traditie is dat ongezuurd brood, bestaande uit meel, water en zout maar zonder zuurdeeg. Zuiver brood zonder gist. Puur en rein brood!

Het Pesachmaal is een Joods, een Bijbels Feestmaal. Waarbij Jezus zijn lijden en sterven direct verbond aan dat door God ingestelde Feestmaal. Ja, de Israëlieten vierden deze maaltijd, ‘moesten’ deze Maaltijd vieren, terwijl ze nog in Egypte waren, in het land van de slavernij en de onderdrukking!

Vooraf de bevrijding vieren

Over geloof en vertrouwen gesproken! In de gevangenschap alvast de bevrijding gaan vieren, in volle verwachting het brood gaan delen en het leven gaan vieren! Dat is de boodschap van Exodus 12, voorafgaande aan de uittocht van Egypte, zo verloopt het in de evangeliën, de Schriften worden vervuld, Jezus gaat sterven tot verlossing van velen! Doe dit tot mijn nagedachtenis, doe dit met in het vooruitzicht dat de bevrijding komt!

Levensbrood

Waarmee er niets teveel is gezegd dat Jezus het ‘Brood voor het leven’ wordt genoemd. Of anders gezegd het ‘Brood van het leven’. Zonder brood op de plank is het leven armoedig, armzalig. Gemis dagelijks aan brood maakt mensen uitgehongerd. Veelzeggend als Jezus zichzelf het ‘Brood des levens’ noemt. Daarmee zeggende dat wie zich door Hem laat voeden leven heeft, wie Zijn gebroken leven aanvaard ontvangt het eeuwige leven, het leven in de hand van God. Waar je leeft vanuit en gevoed wordt met woorden van geloof en hoop en liefde, zoals een lied dat zingt: ‘U heeft de woorden des levens, leer ze ons beter verstaan, opdat wij reiner en heiliger zijn voortaan!’

Hoeveel heb je bij je?

Jezus vroeg aan zijn leerlingen: ‘Hoeveel broden hebben jullie?’ toen zij mensen van zich weg wilden sturen. Want ze vonden dat het wel genoeg was geweest, het onderwijs dat Jezus die dag had gegeven. En dat het nu wel klaar moest zijn, met al die geloofs- en levenslessen. Alsof ze vonden dat Jezus nu wel lang genoeg had gepreekt. Alsof ze vonden dat de mensen nu wel genoeg stof tot nadenken hadden gekregen. Genoeg voor vandaag en voor morgen. ‘Stuur ze weg zodat ze elders eten kunnen gaan halen’ zeiden de leerlingen.

Alsof wat Jezus aanreikte niet toereikend en genoeg zou zijn.  Weliswaar een soort van boterham, maar dat je voor het beleg ergens of bij iemand anders moet zijn. Alsof Jezus wel graan en zout in de aanbieding heeft. Maar dat je voor de olie nog even verder moet kijken om er brood van te kunnen bakken.

Maar zo is het bij Jezus niet! Bij Hem is alles inclusief! Bij Hem gaat het om geloof, hoop en liefde. Hij spreekt aan over verleden, heden en toekomst. Over ploegen, zaaien en oogsten. De wijngaard, de wijngaardenier en de wijnstok. Bij Hem vallen de Wet, de Profeten en de Psalmen samen. Hij leert over de weg die je gaat, de waarheid die je volgt, het leven dat je wacht. Over God, over jou, over je naaste. Bij Jezus is alles inclusief! Jezus vroeg: ‘Hoeveel broden hebben jullie?’ ‘Vijf broden’ zeiden ze. ‘En twee vissen’. Vijf en zeven maakt samen zeven. In Bijbelse taal staat zeven voor ‘heilig en geheel’.

Gerstebrood, Pesachbrood, Feestbrood

En de evangelist Johannes vult het verhaal van Marcus aan, kleurt het verhaal verder in. Johannes heeft nu eenmaal een andere schrijfstijl dan Marcus, vindt andere details belangrijk: hij vertelt dat het een kleine jongen was die het aandroeg, vijf gerstebroden en twee vissen. Brood, daar zit wat in, nota bene gerstebroden, in Bijbelse taal is dat het brood dat hoort bij Pesach, de eerste oogst! En dan die jongen die ‘zijn’ broden uit handen geeft, hij heeft er blijkbaar vertrouwen in dat Jezus blij zal zijn met zijn broden. En zijn twee vissen. Die jongen heeft van Jezus geleerd!

Vraag en antwoord

Want die jongen had zomaar kunnen zeggen: ‘Mijn broden, die geef het niet, want die zijn van mij, zijn van ons gezin, hebben ons geld gekost, en bovendien, wat kun je nu met vijf broden, met al die hongerige magen, laat ieder zorgen voor zichzelf, mijn broden geef ik daarvoor niet!’

En die jongen had ook kunnen zeggen ‘Ik geef mijn broden en ook mijn vissen, maar voor wat hoort wat en ik wil er wel wat over zeggen, ik geef ze maar onder voorwaarden, de broden zijn voor de weduwen, wezen en vreemdelingen, voor wie er arm zijn, voor wie niemand heeft, voor wie anders is en ver van huis. Ja, het klinkt sociaal, vroom en zelfs Bijbels. Maar of Jezus daar iets mee kan?

Maar zo is het niet gegaan! Gelukkig maar, want wij kunnen van die jongen leren, met zijn vijf broden en zijn twee vissen. Samen het getal zeven vormend, zeven, Bijbels gesproken staat zeven voor volledigheid, voltalligheid, heilig. vijf broden en twee vissen, volledig overgegeven in de handen van Jezus die de broden brak en de vissen uitdeelde. Beginnende bij die jongen die alles heeft gegeven. Volledige overgave in vol vertrouwen.

Vijf en twee maakt zeven

En daar kan Jezus alles mee. Want het verhaal vertelt over loslaten en toevertrouwen, uit handen geven en overlaten. Het verhaal van de jongen met zijn vijf broden en twee vissen, toegelicht door de evangelist Johannes, vertelt hoe Jezus zelf handelt. Hij legt Zijn leven in de handen van God de hemelse Vader. Op Zijn weg naar Jeruzalem wist Jezus dat Hij zijn leven zou gaan geven. Aan het kruis legde Jezus zijn geest in de handen van de Vader. ‘In Uw handen beveel ik mijn geest’. Tot Zijn leerlingen had Jezus bij het breken van het brood gezegd: ‘Dit is mijn lichaam, blijf je dat herinneren!’

Stel je voor dat …

En wanneer de Here Jezus zichzelf niet had gegeven? Dan hadden wij geen leven! Misschien denken we van wel, maar dan zou het eeuwige leven aan ons voorbij zijn gaan. Dan zouden wij niet weten van Gods genade.

En wanneer de Here Jezus zichzelf onder voorbehoud had gegeven? Dan was het geweest ‘jij wel en jij niet’! Dan zouden wij leven met een toewijzende en afwijzende God en Heer. Een selectieve God van ‘Ik geef wel om jou maar niet om jou’.

Maar zo is het niet gegaan, zo heeft de Here Jezus het niet gedaan. De Here Jezus heeft zichzelf volledig gegeven. Gehoorzaam aan God de hemelse Vader. Gehoorzaam tot in de dood, de dood aan het kruis. Onvoorwaardelijk. Zonder voorbehoud. Tot ieders behoud.

In het licht van ons

Die jongen met zijn vijf broden en twee vissen. De evangeliën laten zijn naam niet weten. Het had denk ik ook een meisje kunnen zijn. En de evangelisten vertellen ook niet hoe nabij deze jongen bij Jezus was. Misschien was er wel een meisje bij. Dat laten de verhalen open. Maar deze jongen heeft wel een boodschap aan ons. De jongen houdt de vraag en een spiegel voor. Zoals de Here Jezus in alles dat ook doet. In ons alledaagse leven met alles wat daarin is. Als de vraag klinkt er te zijn voor God de hemelse Vader, door de ander lief te hebben; wanneer de Here Jezus ons vraagt er in Zijn naam voor de naaste te zijn. Als de Heilige Geest in ons hart legt om … (vul zelf maar in)

Bepalen wij dan nee?
Beperken wij dan een deel?
Bieden wij dan onszelf geheel?

Dat onze intenties dan mogen zijn:

Al wat ik ben, wat ik kan zijn,
al wat ik heb, mijn alles, Heer,
neem het nu aan, Heer, ik geef mijzelf, Heer,
juist nu vandaag.

Neem al mijn liefde, elk talent,
al wat ik droom, gebruik het naar uw wil.
Ik leef voor U, Heer, ik geef mijzelf, Heer,
neem mij aan.

Vaak kom ik met al mijn vragen tot U,
zoekend naar hulp in mijn strijd,
maar heel mijn wezen is waar U op wacht,
U vraagt mijn al voor altijd.

‘t Leven is zinloos als ‘k niet bij U hoor.
Nergens vind ik zekerheid.
Wat U mij vraagt, is het doen van uw wil,
wetend dat U, Heer, mij leidt.

Amen

Dit bericht heeft één reactie

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren