Wesleyaanse Vierhoek • Methodisme

Wesleyaanse Vierhoek

De Wesleyaanse Vierhoek, geen methode ontwikkeld door John Wesley, maar wel aan de grondlegger van het Methodisme verwant. Geloof en religie zijn al zo oud als de mensheid, het christelijke geloof geworteld in het Joodse geloof leeft ruim tweeduizend jaar, de Joodse traditie bestaat een veelvoud daarvan. Met als rode draad de Schrift, de Bijbel, verweven met kerkgeschiedenis en kerkelijke rituelen en liturgie. Maar ook met kerkelijke opvattingen, met theologie en de geloofservaringen van ontelbare aantallen gelovigen. Hoe benader je in een willekeurige tijd in de geschiedenis een vraagstuk wanneer het gaat om bijvoorbeeld theologie en liturgie, pastoraat en missionair zijn. Wat weegt het zwaarst, het Woord van God, de kerkelijke traditie, het verstand of het gevoel? De Wesleyaanse Vierhoek kan een behulpzaam instrument zijn. Deel uitmakend van de Methodistische benadering van geloof en leven.

METHODISME

Om te beginnen: het Methodisme is een stroming binnen het Protestantisme, voortgekomen uit de Church of England. In de ontstaansgeschiedenis van het Methodisme worden er een aantal namen genoemd. Nicolaus Ludwig von Zinzendorf (1700-1760) die op zijn landgoed Moravische vluchtelingen opving, John Benjamin Wesley (1703-1791) die dagelijks actief wilde geloven en George Whitfield (1714-1770), de prediker die zei ‘ik ben niets, doe niets en kan niets zonder God’. Gelovigen die de grondleggers zijn geworden voor het Methodisme, een christelijke geloofsopvatting.

Albert Cook Outler

De Amerikaanse theoloog Albert Cook Outler (1908-1989) heeft zich verdiept in de benadering van met name John Wesley en vatte diens theologisch denken samen in de ‘Wesleyaanse Vierhoek’ ofwel het ‘Wesleyan Quadrilateral’. Alhoewel Wesley zelf dit ‘vierluik’ voor zover bekend niet als benadering benoemde kan de Wesleyaanse Vierhoek helpen hoe de Methodistische geloofsleer zich heeft ontwikkeld en hoe deze op te vatten: gebaseerd op de Schrift, de Bijbel, opgevat als ‘het Woord van God’ in de grondtekst en oorspronkelijke taal geschreven in het Hebreeuws, Aramees, Grieks en Latijn.

De Schrift, de traditie, de ervaring, de rede

SCHRIFT

Albert Outler heeft samengevat dat Wesley zich baseerde op vier bronnen om te komen tot theologisch verantwoorde geloofsopvattingen. In de eerste plaats is dat de Schrift, het Woord van God: de boeken van het Oude Testament ofwel de Joodse Canonieke boeken: de Tenach, wat betekent de Thora, de  Nevi’iem en de Chetubim ofwel de Wet, de Profeten en de Geschriften. Met daarbij de boeken van het Nieuwe Testament, de ‘christelijke delen’ opgebouwd uit de Evangeliën, Handelingen, Brieven en Openbaring. Het Oude en het Nieuwe Testament in de Wesleyaanse Vierhoek als ‘de Schrift’, de christelijke Canon beschouwd.

TRADITIE

Een volgende zijde is die van de traditie waarin geloofsopvattingen worden verstaan en doorgegeven. Het kan daarbij gaan om de ‘gewoonten’ en ‘gebruiken’ en ‘rituelen’ en ‘woorden’, de ‘geloofstaal’ in een geloofsgemeenschap of geloofsstroming. Zoals in de liturgie en de sacramenten, in de ‘leer’ en principes. Het gaat bij de ‘traditie’ om de invloed van theologen in het nabije en verre verleden, de theologische voetstappen die gezet zijn en de sporen van de geschiedenis. Vanwege het besef dat het hedendaagse geloven het resultaat is van de invloed van het geloven in het verleden. In het Wesleyaanse denken hoort de ‘traditie’ aan te sluiten bij de Schrift, de overgedragen en doorgegeven geloofsopvatting vanuit de traditie hoort de Schrift niet tegen te spreken maar daarbij aan te sluiten en te bevestigen.

ERVARING

John Wesley beschouwde theologie niet als een theorie, maar vanuit de beleving en bevinding. De bevinding van Gods genade, de persoonlijke ervaring van Gods liefde. Het is de geloofsopvatting en geloofsbeleving die hem boeide en bezielde. In zichzelf en in het zien dat gelovigen rust, kracht, blijmoedigheid en vertrouwen uitstraalden, uiting gevend aan hun persoonlijke en gezamenlijke geloof in woord en daad en levenshouding. In de opvatting van Wesley is theologie niet alleen leven naar de letter maar ook naar de geest. De ervaring van bekering, vergeving, vertroosting, berusting, bezieling (inspiratie) en verandering (zaligmaking, heiligmaking) in het hart van wie geloven, geloofservaringen die de geloofsopvattingen bevestigen en onderbouwen. Naast de persoonlijke dan wel innerlijke ervaring ook de ervaring van zijnswijze (geestelijke groei) en veranderingen in geloofsgemeenschappen zijnde in de wereld, gezien in het licht van de Schrift.

REDE

De vierde zijde van de Wesleyaanse Vierhoek is die van de ‘rede’ ofwel de ‘beredenering’, het benutten van het menselijke verstand. De verstandelijke vermogens en verstandige beredeneringen waarin wordt geloofd en wat wordt geleerd, wat er is overgedragen vanuit het verleden en wat van belang is voor het heden en wat komen gaat. Waarin ook de wetenschap, de kennis ertoe doen. Zoals de theologie, de filosofie, de ethiek. Om te komen tot afweging hoe de Schrift te verstaan en toe te passen in het dagelijks leven, de samenleving, de huidige tijd.

Universeel toepasbaar

Waardevol is dat Outler deze benadering dus niet de ‘Methodistische-‘ maar de ‘Wesleyaanse Vierhoek’ heeft genoemd. Universeel toepasbaar in welke geloofsgemeenschap, -opvatting of levensbeschouwing dan ook. Een spannende onderneming overigens! Want durf je het aan, om wat je geloofd, spreekt en doet langs de weg van John Wesley, de grondlegger van het Methodisme te belichten? Om door alles heen wat je gelooft, belijdt, beleeft, hoopt en vindt dieper te verstaan.

1 Tessalonicenzen 5:15-24

Zie erop toe dat niemand kwaad met kwaad vergeldt en streef altijd naar het goede, zowel voor elkaar als voor ieder ander. Wees altijd verheugd, bid onophoudelijk, dank God onder alle omstandigheden, want dat is wat Hij van u, die één bent met Christus Jezus, verlangt. Doof de Geest niet uit en heb geen minachting voor profetieën. Onderzoek alles, behoud het goede en vermijd alle kwaad, in welke vorm dan ook. Moge de God van de vrede uw leven geheel en al heiligen, en mogen heel uw geest, ziel en lichaam zuiver bewaard zijn bij de komst van onze Heer Jezus Christus. Hij die u roept is trouw en komt zijn belofte na.

Lied ‘Here Jezus om uw woord’

In het lied ‘Here Jezus, om uw woord’ vertaald door Ad den Besten (oorspronkelijke tekst ‘Liebster Jesu, wir sind hier’ (Tobias Clausnitzer 1619-1684) komen bovenstaande gedachten prachtig samen:

Here Jezus, om Uw woord,
zijn wij hier bijeengekomen.
Laat in ’t hart dat naar U hoort,
Uw genade binnenstromen.
Heilig ons, dat wij U geven,
hart en ziel en heel ons leven.

Ons gevoel en ons verstand,
zijn, o Heer, zo zonder klaarheid,
als Uw Geest de nacht niet bant,
ons niet stelt in ’t licht der waarheid.
’t Goede denken, doen en dichten,
moet Gij zelf in ons verrichten.

Lees meer: John Wesley: A Methodist Foundation for the Restoration S.J. Flemming

Lees hier meer over: John Benjamin Wesley door Dr. P. de Vries

Lees hier meer over John Benjamin Wesley (1703-1791)

Geef een antwoord

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Abonneren