Frans Naerebout (1748-1818)

Zeeuwse Stromen

Frans Naerebout, een bijzonder mens. Een visser, een loods, een redder, een lichtopsteker, een sluismeester. Of Naerebout een gelovige was? Dat weet ik niet. Wel dat hij begraven ligt in de Grote of Maria Magdalena Kerk in Goes.

Frans Naerebout

Frans Naerebout, een bekende Zeeuw bracht de laatste laatste jaren van zijn leven door in Goese Sas. Naerbout werd geboren in Veere, in 1748. Als telg van een familie die leefde van de visserij werd ook hij visser. Door het vissen langs de kust van Walcheren leerde hij de diepten en de ondiepten en de stromingen en de wind kennen. Dat maakte hem bekwaam als loods, gids op het water voor aanlandende schepen, waaronder die van de VOC, de Verenigde Oost-Indische Compagnie. En het maakte hem tot een moedige redder, die schipbreukelingen tegemoet ging wanneer de nood het hoogst was. Maar zijn laatste jaren sleet hij dus in Goese Sas. In eenvoud en karigheid, vertelt het levensverhaal. Als lichtopsteker van het vuurbaken, als haven- en sluismeester. Een ‘Sas’ is een sluis.

Frans Naerebout
Goese Sas, waar Frans Naerebout sluismeester en havenmeester was

Oost-Indiëvaarder Woestduyn

Op 27 juli 1779 liep de Oost-Indiëvaarder Woestduyn de rede van Vlissingen aan, op thuisreis vanuit het verre Batavia. Maar zoals een zeemansgezegde leert: ‘Al is ziet men kerk en huizen staan, dan is de reis nog niet gedaan’. De Woestduyn liep vast op een zandbank op de Westerschelde voor de kust van Zoutelande. Het moet een zware zomerstorm uit het noordwesten zijn geweest, het verhaal gaat dat de golven op het schip, en uiteindelijk het schip zelf braken.

Frans Naerebout en zijn broer Jacob waagden het erop, en met een handvol anderen om langszij te komen, een deel van de opvarenden waaronder vrouwen en kinderen van boord, en daarmee uit hun benauwde situatie te halen. Het zou zo geweest zijn dat er in Vlissingen voor dergelijke situaties een vaartuig van de VOC beschikbaar was, maar de bemanning daarvan durfden het niet aan om uit te varen.

Bij de eerste poging werden er 71 opvarenden van de Woestduin gehaald, een hele prestatie om zoveel mensen aan boord van een klein zeilvaartuig te nemen. Bij een tweede poging lukte het om de resterende 16 zeelieden te redden. Uiteindelijk bleef van de Woestduyn weinig over. Maar jaren later visten vissers nog wel keramiek op uit de Westerschelde. Aardewerk dat ooit behoorde tot de lading en inventaris van de Woestduyn. Heden ten dage nog te zien in musea, zoals in het Zeeuws Museum in Middelburg.

Visser, loods en redder

De beide broers Naerebout genoten vanwege hun moedige redding landelijke bekendheid, namen ook hun gewone dagelijkse leven weer op. Jacob was en bleef een visserman, maar overleed na enkele jaren. Frans Naerebout werd in 1784 loods namens de Oost-Indische Compagnie, waar hij regelmatig ook reddingsdiensten verrichtte. Na verloop van tijd namen de werkzaamheden op de rede van de Vlissingen af als gevolg van de Franse overheersing en de spanningen met Engeland, en verkoos Naerebout zich aanvullende inkomsten, die hij vond in de garnalenvisserij. In 1809 werd haven- en sluismeester van de Wilhelminapolder. Nadat de Fransen uit Vlissingen waren vertrokken werd Naerebout vuurtorenwachter nabij Goes.

Lichtopsteker, sluis- en havenmeester

Frans Naerebout, een bijzonder mens. Een visser, een loods, een redder, een lichtopsteker, een sluismeester. Of Naerebout een gelovige was? Wie het weet mag het zeggen. Wel is het zo dat hij begraven is in de Grote of Maria Magdalena Kerk in Goes.

Maar dit wisten we dus allemaal niet toen wij Goese Sas aandeden en daar door de sluis gingen. Onbekend maakt onbemind, maar we komen zeker terug in Goese Sas, de voormalige haven en sluis van Frans Naerebout.

Oosterschelde
Deze basaltblokken aan de Oosterschelde liggen ongeveer daar waar Naerebout zijn lichtopstand had.

Erkenning en waardering

Het Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen erkende in 1816 de bijzondere verdiensten van Naerebout, en boden hem 100 gulden. Een jaar later ontving hij nogmaals 100 gulden van het Nutsdepartement in Goes. En werd Naerebout door koning Willem I benoemd tot Broeder in de Orde van de Nederlandsche Leeuw, waaraan jaarlijkse vaste uitkering was verbonden. Op 29 augustus 1818 overleed Frans Naerebout op zeventigjarige leeftijd.

Jezus was een Visser

Jezus van Nazareth was ook een visser. Hij wist van wanten, toen Hij zei ‘werp je netten uit over het andere boord’. Hij was ook een redder, toen hij tot de wind en de golven zei ‘Zwijg, wees stil’. Wie in het zelfde schuitje zaten waren daar ook stil van geworden. Jezus deed Zijn naam eer aan: ‘De Heer redt’. Hij wil geen mens reddeloos verloren laten gaan. Hij was een wegwijzer, als ware een loods, duidde hoe te handelen in geloof en leven. En liet Zijn licht schijnen, zei zijn leerlingen dat ook te doen, schuif je licht niet onder de tafel, zet er geen korf overheen maar houd het hoog. Met zijn hele leven wees Jezus op de Vader in de hemel. Heaven en haven, wat lijken die woorden sterk op elkaar. Hij zei: ‘Ik ben de deur om in en uit te gaan’.

Tijd, plaats en manier van bezinning

BRON: Zeeuwse Ankers