Passie voor muziek

Orgelspel

In mijn jonge jaren hoorde ik de klanken van het Garrels-orgel van de Grote Kerk van Maassluis, bespeeld door Feike Asma en Jaap Kroonenburg. Bij gelegenheid bespeeld door Willem Hendrik Zwart en Klaas Jan Mulder. De grote namen van die tijd.

Ook hoorde ik graag de organisten Piet van Egmond, Jan van Westenbrugge en Vincent de Vries spelen en improviseren. Genietend van het Bätz-orgel in de Lutherse Kerk van Den Haag en het Hinsz-orgel in Bolsward. Momenteel luister ik graag naar de jonge organist Gert van Hoef.

Leichel-orgel Pieterburen
Pieterburen, Leichel-orgel 1901

Orgellessen

Zelf leerde ik als zesjarig jongetje ‘orgel’ spelen van mijn opa op een harmonium. Later kwam er een Johannus Opus 6 in huis, rond mijn veertigste raakte ik vertrouwd met de piano wat een totaal ander instrument is maar tegelijk een verrijking van de muzikaliteit. ‘Hauptwerk’, een computerprogramma dat gesamplede orgelregisters kan produceren heeft mijn belangstelling.

Gesampled en Hauptwerk

Niet dat ik zo’n visionair ben, maar bij de opkomst van het digitale orgel vermoedde ik wel iets van de mogelijkheden: dat het de toekomst zou zijn om ‘echte’ pijporgels zoals kerk- en concertorgels met de bijbehorende dispositie aan het digitale orgel toe te voegen. Deze toekomstmuziek is inmiddels realiteit, onder andere Hauptwerk laat steeds meer beroemde en toonzettende orgels van over de gehele wereld worden klinken gesampled in huiskamers.

Yamaha PSR-290 Keyboard

In huis hebben wij geen orgel of piano staan. Maar wel een keyboard met een rijke klank, Hauptwerk zou kunnen maar vooralsnog uitbreiding. Maar zijn er andere prioriteiten, het keyboard, een Yamaha PSR-290 geeft vooralsnog meer dan genoeg mogelijkheden aan klankkleur en mogelijkheden.

Harmonium met verhalen

Nu stond in het ouderlijk huis stond nog het harmonium waarop ik (en mijn jongere broer) in orgellessen kregen. Dit harmonium is van opa geweest die het al voor de jaren halverwege de jaren dertig vorige eeuw in huis namen. De trouwringen van opa en oma hingen in de bezettingsjaren aan een spijkertje in de orgelkast. Tijdens de periode van de verduistering, waarin het verbod gold om licht in huis aan te hebben (waarop de geallieerden zich zouden kunnen oriënteren) is er door de bezetter eens een steen door het raam naar binnen gegooid, een kras op het orgel achterlatend. Daarbij hield opa er rekening mee dat het harmonium in beslag zou worden genomen, vanwege de messing tongen. Maar dat is dus niet gebeurd. Wel ging het orgel na de bevrijding weleens meegeweest op een handkar naar de Markt, voor de evangelisatie, zo heb ik mij laten vertellen.

Hauptwerk
Harmonium kast met Yamaha PSR-290 keyboard

Weer in de familie

Op een zeker moment is dit harmonium toch het huis uit gegaan vanwege houtworm in de kast. Een in Maassluis bekende ‘orgelbouwer’ voorzag het instrument van een nieuwe teakfineer kast met moderne look en verkocht het aan derden, tot op een zeker moment op een bruiloft mijn vader werd aangesproken door de zoon van de orgelbouwer (de bruidegom overigens) die zei: ‘het orgel van je vader is weer in Maassluis’. Waarop het opnieuw in de familie kwam.

Piano, orgel, blazers en strijkers

We zijn dus inmiddels driekwart eeuw verder in de tijd. De ivoren bedekkingen van de toetsen waren er praktisch allemaal af, de juten banden van de balgen waren doorgesleten, de balg zelf lek. En daarbij: het ouderlijk huis gaat worden verlaten, dus wat te doen met het harmonium? Het plan lag er al maar het is ervan gekomen. De kast als geheel gedemonteerd en thuis weer in elkaar gezet, het binnenwerk is verwijderd (en inmiddels niet meer beschikbaar) op de registers met het mechaniek en een enkel octaaf toetsen na dat nog redelijk intact was en waar we nog iets aardigs mee gaan doen. Op het plateau rust het keyboard met een keur aan denkbare instrumenten, in wat eens een harmonium was. Rijker klinkend zoals het niet eerder heeft geklonken. Als opa dit zou horen …

Piano
Yamaha akoestische piano